Προβληματισμοί με το Greekonomics του Κοσμά Μαρινάκη

Ένα από τα καλά Ελληνικά κανάλια στο YouTube που έχει γίνει και αρκετά γνωστό είναι το Greekonomics του Κοσμά Μαρινάκη, το οποίο παρακολουθώ και εγώ ο ίδιος. Θεωρώ ότι είναι αρκετά ποιοτικό και αντικειμενικό. Πρόσφατα όμως έγινε ένα περιστατικό όπου ο τηλεοπτικός σταθμός ΣΚΑΙ και ο δημοσιογράφος Άρης Πορτοσάλτε απείλησαν να κινηθούν νομικά εναντίον του Κοσμά, καθώς το τελευταίο του βίντεο με θέμα την διαπλοκή περιείχε ένα υποθετικό δημοσιογράφο με το όνομα Πορτογλύφτε. Ο Κοσμάς έκανε πολύ καλά που κατέβασε το βίντεο, διότι είναι προφανές ότι το "Πορτογλύφτε" παραπέμπει στον Πορτοσάλτε και μάλιστα με τρόπο υβριστικό που καίει τις γέφυρες όσον αφορά μια υποθετική πολιτισμένη διαμαρτυρία εκ μέρους του δημοσιογράφου. Καλώς ή κακώς δεν μπορούμε δημοσίως να κατηγορούμε για διαφθορά, και μάλιστα με υβριστικό τρόπο, συγκεκριμένους ανθρώπους εάν δεν έχουμε συγκεκριμένα στοιχεία για τις κατηγορίες που τους προσάπτουμε. Είναι σαν να κατηγορούσε κάποιος δημοσίως τον Κοσμά ως υποχείριο της Freedom, και εμείς να είχαμε την απαίτηση να μην κινήσει νομικές διαδικασίες ο Κοσμάς εναντίον του. Πράγμα που θα ήταν αντικειμενικώς τόσο παράλογο όσο και άδικο.

Ένα πράγμα βέβαια που μου κάνει εντύπωση είναι γιατί έγινε αυτή η στόχευση συγκεκριμένα στον Πορτοσάλτε, τον οποίον έχω ακούσει αρκετές φορές ο ίδιος να ασκεί κριτική στην κυβέρνηση (όπως κάνει προς όλους). Προφανώς υποστηρίζει την ΝΔ σε σχέση με τα υπόλοιπα κόμματα αφού είναι πιο κοντά ιδεολογικά (προφανώς είναι δύσκολο για εμάς τους Έλληνες, που έχουμε γαλουχηθεί με την νοοτροπία του κομματόσκυλου, να καταλάβουμε πως το σωστό είναι να ασκείς κριτική στο κόμμα που υποστηρίζεις), όμως σίγουρα εφόσον ψάχνεις για το πρότυπο του γλύφτη δημοσιογράφου μπορείς να βρεις κάποιον πολύ καταλληλότερο υποψήφιο. Και παράλληλα πιο γλοιώδη, όπως για παράδειγμα είναι κάποιος συγκεκριμένος που έχει έχει στηρίξει όσο δεν πάει τον ΣΥΡΙΖΑ και επιπλέον έχει επανειλημμένα στοχοποιήσει μέλη οικογενειών των αντιπάλων παρατάξεων.

Η προφανής απάντηση είναι πως ο Πορτοσάλτε, όπως και ορισμένα πρόσωπα σαν τον Άδωνι, είναι κόκκινο πανί για μία μεγάλη και συγκεκριμένη μερίδα του κόσμου. Με το να τοποθετηθεί κάποιος λοιπόν ενάντια στα πρόσωπα αυτά μπορεί πολύ εύκολα να διευρύνει το κοινό του. Δεν μου άρεσε καθόλου η κατάληξη του όλου θέματος από την πλευρά του Κοσμά που κατέληξε σε συνωμοσιολογία του τύπου "γιατί το YouTube εμφανίζει συχνότερα βίντεο του ΣΚΑΙ σε σχέση με του Greekonomics αφού το δικό μας έχει περισσότερα views" όπως έγραψε στο Twitter. Να πιστέψουμε ότι έδωσε εντολή ο Αλαφούζος στην Google να "ρίξει" τα βίντεο του Greekonomics ή ότι ο αλγόριθμος θεωρεί σημαντικότερα τα βίντεο ενός τηλεοπτικού σταθμού που έχει απείρως περισσότερο περιεχόμενο και είναι πολύ παλαιότερο YouTube κανάλι; Ποια από τις δύο σας ακούγεται πιο λογική εξήγηση;

Στο αυτό το σημείο θα ήθελα να ξεκαθαρίσω την δική μου πολιτική θέση κάνοντας μία παρένθεση, καθώς είναι πιθανό να παρεξηγηθώ ως "φιλοπορτοσαλτικός" ή "φιλοσκαϊκός" ή "φιλοκυβερνητικός" ή οτιδήποτε άλλο, ιδίως όσον αφορά του φίλους του Greekonomics. Για εμένα τα τελευταία ~50 χρόνια στην Ελλάδα κυβερνά το ΠΑΣΟΚ. Και προφανώς δεν εννοώ το ΠΑΣΟΚ ως κόμμα αλλά ως ιδεολογία, αφού για εμένα το αυθεντικό πράσινο ΠΑΣΟΚ δεν έχει μεγάλες διαφορές από το μπλε ΠΑΣΟΚ της ΝΔ ούτε από το ροζ ΠΑΣΟΚ του ΣΥΡΙΖΑ. Προφανώς διαφορές υπάρχουν μεταξύ των κομμάτων αυτών (όπως μπορεί και να υπάρχει διαφορά στο ίδιο κόμμα μεταξύ δύο διαφορετικών περιόδων), όμως η γενική λογική είναι η ίδια:

1. Φορολογούν ότι κινείται και αναπνέει ώστε να δίνουν επιδόματα σε οποιονδήποτε δηλώνει χαμηλό εισόδημα

2. Αποφεύγουν να αντιμετωπίσουν οποιαδήποτε παθογένεια που θα τους έκανε να χάσουν ψήφους (εκτός από αυτά που πραγματικά τους ενδιαφέρουν)

3. Προσπαθούν να κερδίσουν όσο το δυνατόν περισσότερες ψήφους χρησιμοποιώντας το Δημόσιο και τους πόρους του κράτους γενικότερα

Κλείνει η παρένθεση.

Μου δίνεται η εντύπωση ότι εδώ ασκείται η τεχνική της τεχνητής έντασης, με σκοπό την δημοσιότητα. Δηλαδή οκ τα βάζεις με έναν δημοσιογράφο, έπειτα τα βάζεις και με το YouTube, με πόσους ακόμα θα τα βάλεις; Πάντα είμαι επιφυλακτικός με αυτούς που παρουσιάζουν μία εικόνα πως όλοι τους πολεμούν, ακριβώς επειδή αυτή είναι μια αγαπημένη πρακτική των λαϊκιστών. Όντας γενικά δύσπιστος με όσους παρουσιάζονται ως αντισυστημικοί, κάτι που κανονικά όλοι θα έπρεπε να είμαστε, ιδίως μετά από τα γεγονότα του 2015, διατηρώ τις επιφυλάξεις μου για τον Κοσμά Μαρινάκη. Η επιφύλαξή μου αφορά το φαινόμενο να εναντιώνεται κάποιος δημοσίως στο σύστημα με σκοπό να έχει κάποια οφέλη. Αυτό από μόνο του δεν είναι κάτι αρνητικό, αρκεί η κριτική προς σύστημα να είναι δίκαιη (π.χ. χωρίς συνωμοσιολογίες) και να μην υπάρχει κρυφή ατζέντα (π.χ. θέλω να ιδρύσω κόμμα). Ιδίως στην περίπτωση του YouTube η κριτική είναι προφανώς άδικη διότι ο Κοσμάς δεν γνωρίζει πώς λειτουργεί ο σχετικός αλγόριθμος.

Στην προκειμένη περίπτωση ο Κοσμάς έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι δεν σκοπεύει να ασχοληθεί με την πολιτική. Αυτό όμως δεν έχει καμμία αξία, διότι ήδη - δημοσίως - έχει αλλάξει θέση σε παραπλήσιο θέμα σε διάσημα μικρότερο του ενός έτους. Τον Απρίλιο του 2023 σε βίντεο του καναλιού του (με τίτλο "ΦΤΑΝΕΙ ΠΙΑ με την Freedom!") δήλωνε αυτολεξή ότι "η Freedom δεν θα γίνει χορηγός στα βίντεο του Greekonomics", ενώ 11 μήνες μετά (Μάρτιο του 2024) ανακοίνωσε δημοσίως ότι η Freedom έγινε χορηγός του καναλιού του. Το να αλλάξεις γνώμη για κάτι δεν είναι μεμπτό και ενδεχομένως η χορηγία αυτή ήταν μία πολύ καλή επιλογή, αλλά καλό είναι να μην αποκλείεις επιλογές - και μάλιστα δημοσίως - όταν μπορεί κάποτε να καταφύγεις σε αυτές. Για αυτό καλό είναι να μην λέμε μεγάλα λόγια, ούτε να αποκλείουμε ενδεχόμενα όντας απόλυτοι, και αυτό είναι ένα μάθημα για όλους μας.

Κάτι άλλο που έχω παρατηρήσει και μου προκαλεί μία καχυποψία είναι πως ο Κοσμάς αποφεύγει θέματα που θα έδειχναν την ιδεολογική του ταυτότητα. Γενικά μπορεί να κάνει καλά που το πράττει αυτό, αλλά σε καθαρά οικονομικό θέμα που θα αφορούσε την θεματολογία του καναλιού (όπως το "Καπιταλισμός vs Κομμουνισμός") αυτό είναι λίγο ύποπτο για εμένα. Και μάλιστα, ιδίως για την σύγχρονη Ελληνική κοινωνία (που ο καπιταλισμός είναι υπό αμφισβήτηση), θεωρώ ότι είναι ένα θέμα ιδιαιτέρως επίκαιρο. Αυτό σε συνδυασμό με την εχθρότητα προς τον Πορτοσάλτε και διάφορα άλλα λεγόμενά του που έχω παρατηρήσει κατά καιρούς, μου δείχνει προς μια συγκεκριμένη ιδεολογία. Να ξεκαθαρίσω, για λόγους εντιμότητας, ότι δεν έχω δει όλα τα βίντεο που έχει ανεβάσει ο άνθρωπος, και ως εκ τούτου μπορεί να τον αδικώ. Απλώς εκφράζω τις σκέψεις μου.

Τέλος, ένα πράγμα που δεν μου αρέσει είναι που ο Κοσμάς επεκτείνεται και σε γνωστικά πεδία πλην του δικού του: των οικονομικών. Σίγουρα, ως πτυχιούχος οικονομικής επιστήμης, στα οικονομικά έχει πολύ περισσότερες γνώσεις από τον μέσο άνθρωπο, όπως και πολλοί άλλοι οικονομολόγοι σε όλον τον κόσμο. Και επειδή δεν μου αρέσει να μιλάω γενικά θα δώσω ένα παράδειγμα: σε βίντεό του για την σχέση οικονομικών και ομοφυλοφιλίας αναφέρει ότι εφόσον ένα φαινόμενο συμβαίνει στην φύση αποτελεί εξελικτικό πλεονέκτημα. Αυτή είναι μία παράξενη θέση για έναν μορφωμένο άνθρωπο, διότι προφανώς δεν ισχύει. Και σε σχόλιο στο συγκεκριμένο βίντεο έγραψα ότι και ο καρκίνος είναι επίσης φυσικό φαινόμενο αλλά δεν αποτελεί πλεονέκτημα για τον άνθρωπο. Και προς αποφυγήν παρεξήγησης (καθώς υπάρχουν πάντα εκείνοι που ψάχνουν αφορμή για να παρεξηγηθούν) ζητώ συγνώμη τόσο από τους ομοφυλόφιλους όσο και από τους καρκινοπαθείς για την σύγκριση αυτή. Ήταν απαραίτητη όμως για να καταστήσουμε σαφές πως ότι συμβαίνει στην φύση ΔΕΝ αποτελεί απαραίτητα εξελικτικό πλεονέκτημα.

Αυτό (δηλαδή η βεβαιότητα για θέματα εκτός της ειδικότητάς μας, όπως η νοοτροπία "αφού ξέρω οικονομικά ξέρω πώς και λειτουργεί και ο αλγόριθμος του YouTube") καταρχάς μαρτυρά αλαζονεία, κάτι που για να είμαστε ειλικρινείς είναι σύνηθες σε διανοούμενους που έχουν εξειδίκευση σε κάποιον γνωστικό τομέα. Σε αυτό έχει κάνει ιδιαίτερη αναφορά ο Τόμας Σόγουελ (Thomas Sowell), ιδίως στο βιβλίο του "Διανοούμενοι και Κοινωνία" (Intellectuals and Society) όπου αυτό ακριβώς είναι το κεντρικό θέμα. Εκεί αναλύει ακριβώς αυτό το φαινόμενο, όπου ο διανοούμενος, θεωρώντας τον εαυτό του υπεράνω του απλού κοσμάκη, επεκτείνεται και σε άλλα γνωστικά πεδία ενώ δεν θα έπρεπε, αφού συνήθως καταλήγει έτσι να υποστηρίζει αποτυχημένες ιδέες. Για τα πρακτικά, ο Τόμας Σόγουελ είναι ένας σοφός άνθρωπος που ξεκίνησε ένα φτωχό μαύρο ορφανό από το Χάρλεμ και έφτασε στην κορυφή της διανόησης. Είναι κρίμα που ένας τέτοιος άνθρωπος, τον οποίον θα έπρεπε να ακούμε, είναι ευρέως άγνωστος στην Ελλάδα και τα βιβλία του δεν διαβάζονται.

Κλείνοντας να αναφέρω ότι γενικά είμαι δύσπιστος σε ότι υποψιάζομαι ότι μπορεί να αποτελεί λαϊκισμό, όπως θεωρώ ότι όλοι οφείλουμε να είμαστε, και συνεπώς ενδέχεται να είμαι άδικος προς τον Κοσμά και εκείνος να έχει όλες τις καλές προθέσεις. Μακάρι να είναι έτσι. Αν θα τον συμβούλευα κάτι αυτό θα ήταν να μείνει σε αυτό που κάνει καλά και όλοι απολαμβάνουμε, να προσέχει να είναι τυπικός όταν κάνει αναφορές σε συγκεκριμένους ανθρώπους, και να είναι πιο χαλαρός όσον αφορά την πρόοδο του καναλιού του εφόσον μάλιστα αποτελεί ένα απλό χόμπι. Διότι όταν δεν είσαι χαλαρός σπάζεσαι, τσακώνεσαι, ψάχνεις να βρεις συνωμοσίες, και γενικά γίνεσαι κάποιος άλλος.